تبلیغات
دین پژوهان - روشنفکری دینی یعنی چی؟
امام باقر (علیه السلام) می فرمایند: آیا دین چیزی جز محبت است؟
پرسش:
-----------------------------------------------------------------------------------------
سئوال من اینه که روشنفکری دینی اصلا چیه؟جدیدا این بحث خیلی مطرح میشه که فلانی روشنفکردینی است.
اگر اینطور باشه علما روشنفکر نیستند یا افراد مذهبی دیگه؟

پاسخ:
-----------------------------------------------------------------------------------------
با سلام و عرض ادب
ممنونم از حضور شما و سوالی که مطرح کردید.
دوست عزیز هر واژه ای معنای خود را دارد، و در میان الفاظ و واژه ها، برخی جدای از معنای لغوی، بر اثر استعمال فراوان مردم (درست یا غلط) در جهت عكس و مخالف معنای وضعی به كار گرفته می‌شوند. گاهی برخی از واژه ها بر اساس كثرت استعمال و شهرت فراوان، دیگر یادآور معنای وضعی خود نمی باشند، و ...
كشف معنای اصلی، نیازمند لغت نامه و واژه شناسی است؛ یعنی از موارد استعمال در كوچه و بازار، تا وضع لغوی و واژه ها، فرسنگ ها فاصله است. به این گونه از استعمال های وارونه "مسخ واژه ها" اطلاق می‌شود.
واژة روشنفكر و روشنفكری دچار مسخ فرهنگی گشته است، زیرا یك معنای مقدس وضعی دارد، و یك معنای بی ربط استعمالی.
معنای لغوی روشنفكری: روشنفكری از دو كلمة "روشن" و "فكر" و "یای" نسبت تركیب شده، و مفهوم آن واضح است: فكری كه روشن است؛ نور دارد؛ تاریك نیست؛ با روشنایی ها اتصال دارد؛ یعنی واقعیت ها را درك می‌كند و واقع بین است. نیز سود و زیان خود را می فهمد و دوست و دشمن را می شناسد، هم چنین تاریكی و جهل را می زداید؛ نور می‌دهد؛ روشنگر است و با فكر و جان روشن واقعیت ها را آن گونه كه هستند، می نگرد و باور دارد. 1
روشنفكری به این معنی ایده آل همگان و آرزوی عارفان و پاكان است.
حضرت علی(ع) راه رسیدن به واقع بینی و روشنفكری را تقوا و پرهیزكاری معرفی می‌فرماید: "كسی كه تقوا پیشه كند، و از خدا بترسد، خدا او را از فتنه ها رهایی داده، و نوری در دل تاریكی ها به او می بخشد". 2
معنای اصطلاحی روشنفكری دینی: آن چه كه از سخنان روشنفكران دینی بر می آید و نیز از نقد های نوشته شده بر این ها به دست می آید، این است: روشنفكران دینی كسانی هستند كه از مسایل علمی و فرهنگی نو و تازه جهان متأثر شده و باور های دینی را مطابق علم و فرهنگ روز تفسیر می كنند، و این می‌تواند خطری باشد كه متوجه مسایل و فرهنگ دینی شود و آموزه‌های دینی را وارونه تفسیر كند. آیا همه چیز می‌تواند با دانش های جدید تحلیل و تفسیر شود؟ آیا مسایل دینی كه بسیاری خارج از حوزة علوم تجربی است، می‌تواند با علوم تجربی تفسیر شود؟ حتی آیا عقل انسانی قادر است همة مسایل را تحلیل كند و به واقعیات و حقایق عالَم هستی و عالَم انسانی راه یابد؟ این راه در نهایت چیزی جز حذف دین و قوانین و آموزه های دینی نیست. روشنفكران امروزی بر اساس مبانی تفكر غرب در جهان امروز مانند اومانیسم (انسان گرایی) و علم زدگی و عقل گرایی محض، در مورد مسایل و آموزه های دینی می اندیشند و در نهایت به حذف دین، یا التقاط می رسند.
شهید مطهری از این قبیل روشنفكران به عنوان روشنفكر مآب ها، یاد كرده است. او در جایی می‌گوید:‌ در عصر ما مخالفت با تفكر و تعمق در مسایل ماوراء الطبیعی رنگ جدیدی به خود گرفته است: رنگ فلسفه حسی. در جهان اسلام سابقة موج مخالفت با هر گونه تفكر و تعمق از طرف اهل حدیث از یك طرف، موفقیت های پی در پی روش حسی در شناخت طبیعت از طرف دیگر، و دشواری تعمق و حل مسایل فلسفی از جانب سوم، گروهی از نویسندگان مسلمان را سخت به هیجان آورد، و موجب پیدایش یك نظریه تلفیقی در میان آن‌ها شد، مبنی بر این كه الهیات قابل تحقیق است، ولی در الهیات نیز منحصراً لازم است از روش حسی و تجربی كه برای شناخت طبیعت مورد استفاده قرار می گیرد، استفاده كرد. می‌گویند قرآن راه شناخت خداوند را منحصراً مطالعه طبیعت با روش حسی دانسته است. مؤلف دانشمند كتاب "راه طی شده" (مرحوم مهندس مهدی بازرگان) معتقد است راه خداشناسی منحصراً همان راه حس و طبیعت است... حقیقت این است: راهی كه مؤلف دانشمند راه طی شده با كمال صفا و خلوص نیت طی كرده است، آن چنان بیراهه رفته است كه مجالی برای استدلال از راه "نظام‌غایی" كه دانشمندان به اقتباس از قرآن مجید آن را راه "اتقان صنع" اصطلاح كرده اند نمی گذارد.(3)
منابع:
1 - محمد دشتی، مذهب روشنفکری ، ص 13.
2 - نهج البلاغه (فیض الاسلام) ، ص 593، خطبه 182.
3 - اکبر رحمتی، استاد مطهری و روشنفکران، ص 71 و 79.





طبقه بندی: + سایر موضوعات، 
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : دوشنبه 8 اسفند 1390 | توسط : طلبه پاسخگو | نظرات()
داغ کن - کلوب دات کام