امام باقر (علیه السلام) می فرمایند: آیا دین چیزی جز محبت است؟

ایمان را می توان عصاره ی همه ی دین دانست، طوری که یک دین با همه ی طول و تفصیلش فقط و فقط هدفش تلقین اصل ایمان به انسان است. به عبارت دیگر همه ی فلسفه ی دین، ایمان است و دین از مجموعه ی تشکیلات خود توقع دارد تا مزه ی ایمان را به متدینین خود بچشاند و ایمان را در قلب آنها جای دهد.

در این راستا هر نوع تلاشی را به کار می بندد؛ در وهله ی اول اینکه سعی می کند فرد را به لحاظ اعتقادی به خود متمایل کند، اما این اعتقاد ممکن است فقط در سطح اقرار باشد چیزی که به هیچ عنوان مورد پسند نهایی دین نیست، خصوصا اگر این اقرار، اقرار زبانی صرف و بدون پشتوانه ی عملی باشد شدیداً مورد انتقاد دین واقع می شود. شخصیت تاریخی ابلیس از جمله مویدات این سخن است؛ چه اینکه وی با وجود اینکه به خدا و حقایق دینی آگاه است ولی ایمانی نسبت آن ها ندارد.

در مرحله ی دوم، دین تلاش می کند تا سنخ دینداری فرد را از اقرار زبانی و عملی ارتقا بخشیده و به نور ایمان مبدّل سازد. در این مرحله از آنجا که ایمان حقیقتی دارای مراتب مختلف هست، دین هدف خود را این قرار می دهد که فرد مومن ضمن تلاش برای حفظ ایمان فعلی خود، قدم به قدم دیگر مراتب ایمان را بپیماید تا نهایتا به ایمان کامل و مدنظر دین دست یابد.

اما مساله ی مهمی که در این میان نیاز به توجه خاص دارد، این است که دین، در کنار تمام این تلاش ها به خود این حق و اجازه را می دهد که رصدگر ایمان مومن بوده و میزان آن را با انواع روش ها بسنجد و امتحان کند. یک فرد متدیّن ممکن است خود را مومن بداند و به تبع آن، شایسته ی تمام پاداش مختص به مومنین. اما دین هیچگاه ادعای ایمان را به این سادگی از کسی نمی پذیرید:

«أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذینَ صَدَقُوا وَ لَیَعْلَمَنَّ الْکاذِبینَ» (عنکبوت/2و3)
آیا مردم چنین پنداشتند که به صرف اینکه گفتند ما ایمان (به خدا) آورده ایم رهاشان کنند و هیچ امتحانشان نکنند؟ و محققا ما امت‌هایی را که پیش از اینان بودند، به امتحان و آزمایش آوردیم، و همانا خدا دروغگویان و راستگویان را کاملا می شناسد.

در اینجا پیوسته و یکی بودن ایمان و امتحان،  آشکار می شود و همینطور نیازی که هرکدام به دیگری دارند. دین امتحان را ملازمه ایمان می داند با این حال هیچگاه به مانند معلمی که یک امتحان واحد از همه ی دانش آموزانش می گیرد، عمل نمی کند. بلکه برای هر شخصی امتحان های خاص همان فرد را تعبیه می کند، ممکن است یکی را با نان و دیگری را با نام و آن یکی را با جان... به هر حال، سنت امتحان برای ایمان حکمی لازم الاجراست.

پیروزی در این امتحان ها به ارتقا و تکامل ایمان مومن می انجامد همانطور که شکست به سقوط ایمان منتهی خواهد شد.

اکنون شاید یکی دیگر از فلسفه های عزاداری بر امام شهید روشن شود، چه اینکه از یک سو حادثه ی عاشورا امتحانی سخت بود برای آن حضرت که در آن توانستند برای همگان ثابت کنند که جنس ایمانشان آنقدر کامل هست که حاضر باشند برای حفظش هم جان خویش را قربانی کنند و هم تمام اهل و مالش را.
از سویی دیگر، پیروان و عزاداران نیز همه ساله با برپایی مجالس ذکر، مروری می کنند بر نحوه ی پیروزی و سربلندی ایشان در آن امتحان بزرگ، تا بتوانند از طریق آن، الگویی عملی برای پیروزی در امتحانات خود به دست بیاورند.





طبقه بندی:  شناخت دین،   كاركردهای دین،   تجربه دینی،  + روان شناسی دین،   نقش ایمان،  + جامعه شناسی دین،   فرهنگ دینی، 
برچسب ها: ایمان و امتحان، دین و ایمان،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : یکشنبه 26 آبان 1392 | توسط : شهید خرد | نظرات()
داغ کن - کلوب دات کام
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو