امام باقر (علیه السلام) می فرمایند: آیا دین چیزی جز محبت است؟

صوفیه
شاه «نعمت الله ولی» بزرگ نعمت‌اللهی گنابادی محسوب می‌شود، وی مجدد صوفیه در ایران و احیاگر مکتب تصوف در قرن هشتم هجری قمری است. دکتر علی اصغر حلبی می‌گوید: «سید نورالدین نعمت‌الله بن عبدالله کوه بنانی کرمانی...

رهروان ولایت ـ شاه «نعمت الله ولی» بزرگ نعمت‌اللهی گنابادی محسوب می‌شود، وی مجدد صوفیه در ایران و احیاگر مکتب تصوف در قرن هشتم هجری قمری است. دکتر علی اصغر حلبی می‌گوید: «سید نورالدین نعمت‌الله بن عبدالله کوه بنانی کرمانی مشهور به «ولی» صوفی و شاعر معروف و مؤسس طریقه نعمت اللهیه در سده هشتم و نهم هجری است».[1] وی در 24 سالگی در مکه به خدمت «شیخ عبدالله یافعی» صاحب روض الریاحین فی مناقب الصالحین رسید و دست ارادت به دامن او زد.... از کتب می‌توان به اصطلاحات الصوفیه، مکاشفات، رساله تعریفات، رساله مراتب وجود رساله الهامات و... اشاره کرد.[2]
قبر نعمت الله در ماهان کرمان از مشاهد مشرفه و متبرکه صوفیه به حساب می‌آید. شاه نعمت الله ولی از طرف اسکندر نواده تیمور و نیز احمد شاه پادشاه هند، حمایت مالی می‌شد، لذا برخی پیشرفت‌های فرقه نعمت اللهی مرهون کمک‌های مالی آنان می‌باشد.[3]

محمود عباس در مقدمه رازگشا در مورد مکتب نعمت الله می‌نویسد: او خرقه از دست شیخ عبدالله یافعی مورخ سنی مذهب پوشید... .[4] سخاوی نیز در کتاب خود شاه نعمت الله ولی را سنی معرفی کرده است. خرقه سید نعمت الله، به یافعی شافعی مذهب و شیخ عبدالقادر گیلانی شافعی طاماتی می‌رسد و دیگر آن‌که هر کس را که جامی در نفحات ذکر کرده از جمله نعمت الله سنی‌اند.[5] والبته جامی خود در نفحات الانس اعتراف دارد که تمام بزرگان صوفیه سنی مذهب‌اند.[6]

شاه نعمت الله ولی در مورد مذهب خود چنین می‌گوید:
ره سنی گزین که مذهب ماست                ورنه گمگشته‌ای و در خللی
رافضی کیست دشمنی بوبکر                    خارجی کیست دشمنان علی
هر که او چهار یار دارد دوست                   امت پاک مذهب است و ولی
درست دار صحابه‌ام به تمام                     یار سنی و خصم معتزلی.[7]

در جایی دیگر از دیوان خود می‌گوید: «بر جای رسول، نعمت الله ولی است».[8] با این گفتار، سنی بودن نعمت الله ولی معلوم می‌گردد.

نقد تفکرات: ما برای بیان تفکرات شاه نعمت الله تنها به دو بیت از اشعار او بسنده می‌کنیم:

1. ره سنی گزین که مذهب ماست                          ورنه گمگشته‌ای و در خللی

با رجوع به روایات مورد قبول فریقین این تفکر را بررسی می‌نماییم:

حدیث اول: حدیث شریف ثقلین از احادیث متواتر لفظی و معنوی است که شیعه و سنی در کتب معتبر خود به دفعات از آن صحبت به میان آورده‌اند، پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در این حدیث راه نجات (از گم‌گشته‌گی) را تبعیت از عترت و اهل‌بیت(علیهم‌السلام) پاکش می‌داند نه آن‌گونه که نعمت الله ولی ادعا کرده است.[9]

حدیث دوم: پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در حدیث مشهور دیگری فرمود: «هل‌بیت من مانند کشتی‌اند در دریای متلاطم حوادث، هرکس بر آن داخل شد نجات می‌یابد و آن کسی که تخلف ورزد اهل هلاکت است»[10]

پس چگونه شاه نعمت‌الله می‌گوید: «ورنه گمگشته‌ای در خللی» بلکه هر کس که از اهل‌بیت پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) تخلف ورزد و دیگری را به جای آن‌ها برگزیند او گم‌گشته و در خلل است و سرانجامی جز غرق و هلاکت نخواهد داشت.

2. پیر بصری و حسن باشد                      شیخ شیخان انجمن باشد[11]
در این بیت از اشعار حسن بصری به عنوان یکی از بزرگان مشایخ که شیخ شیخان انجمن صوفیه معرفی گردیده است.

دیدگاه روایات و تاریخ و علما در مورد این شخص:
الف) دیدگاه روایات در مورد این شخص نشان می‌دهد که بی‌شک از دشمنان ولایت بوده، همان‌طور که امیرالمومنین(علیه‌السلام) می‌فرماید: «برای هر قومی سامری است و حسن بصری سامری این امت است».[12] روایات زیادی در مذمت حسن بصری وجود دارد و به همین مختصر بسنده می‌کنیم (برای اطلاع بیشتر از روایات به منابع زیر رجوع کنید).[13]

ب) از نظر تاریخ، حسن بصری یکی از دشمنان اهل‌بیت(علیهم‌السلام) بوده و در هر موضعی که فرصتی می‌یافته بر حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) می‌تاخته است در جنگ جمل از هواداران طلحه و زبیر بود، به نحوی که امیرالمومنین(علیه‌السلام) را شدیدا توبیخ کرده و او را طعنه زده است.[14] یا در جریان قبول حکمیت در جنگ صفین از مطالب دردآور تاریخ است که نقل آن چنین است: «وقتی حضرت حکمیت را پذیرفت، حسن بصری گفت: اگر حق با تو بود، چرا حکمیت را می‌پذیری ای بی‌پدر! چرا یک قدم پیش نمی‌روی؟».[15] چنین کلامی حتی از سرسخت‌ترین دشمن امیرالمومنین(علیه‌السلام) یعنی معاویه نیز شنیده نشده است؛ لذا بدون شک حسن بصری از دشمن‌ترین دشمنان آل‌الله (علیهم‌السلام) بوده است.

ج) دیدگاه علما در مورد این شخص:
1. علامه حلی: حسن بصری از دشمنان اهل‌بیت عصمت و طهارت(علیهم‌السلام) است.[16]
2. علامه کَشی: حسن کسی بود که با اهل هر خرقه به آن‌چه دوست داشتند مماشات می‌کرد و برای ریاست رنگ عوض می‌کرد و رییس قدریه بود.[17]
3. وحید بهبهانی: بدی حال حسن بصری نزد فقها و اعیان شیعیان اظهر و اشهر است از بدی فرعون و شیطان.[18]

بنابراین، طبق تاریخ مسلم شیعه، حسن بصری دشمن اهل‌بیت(علیهم‌السلام) بوده و این‌که برخی صوفیه می‌گویند که او شاگرد امیرالمومنین(علیه‌السلام) بوده و از او تعلیم می‌دیده است، دروغ محض است و با تاریخ تطابق ندارد؛ لذا سر سپردگی در مقابل چنین فردی به نام یک عارف و شاگرد امیرالمومنین(علیه‌السلام) جز جهل صوفیانه هیچ توجیهی ندارد.[19]

 

---------------------------------------------------------
پی‌نوشت
[1]. مبانی عرفان و احوال عارفان، ص 751.
[2]. همان.
[3]. طرائق الحقایق، ج 3، ص7.
[4]. مقدمۀ رازگشا، ص 16.
[5]. خیراتیه، ج 1، ص 188.
[6]. نفحات الانس، ص 28.
[7]. دیوان نعمت الله با مقدمه محمود عباسی، ص 484.
[8]. همان، ص 577.
[9]. صحیح مسلم، کتاب فضایل الصحابه باب فضل علی (علیه‌السلام).
[10]. مستدرک الصحیحین، ج2، ص 343 و ج 3، ص 150؛ کنزالعمال، ج 6، ص 266؛ مجمع هیثمی ج9، ص 168؛ حلیة الاولیا، ج4، ص 306؛ تاریخ بغداد، ج 12، ص19.
[11]. دیوان شاه نعمت الله؛ کتاب حسن بصری، ص 365.
[12]. سفینة البحار، ج2، ص 210.
[13]. سفینة البحار، ج2، ص 207 و 208، ماده ح؛ تفسیر صافی ذیل آیۀ 18 سبأ.
[14]. احتجاج طبرسی، ج2، ص110.
[15]. عقدالفرید، ج2، ص 235.
[16]. تحفة الاخبار، ص 149.
[17]. رجال کشی، ص 97.
[18]. روضات النجات فی احوال علماء، ج3، ص 258.
[19]. مجله داخلی مکتب وحی 16، سال پنجم، / شماره شانزدهم/ اردیبهشت 1392.





داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : دوشنبه 7 اردیبهشت 1394 | توسط : سلمان خلیلی | نظرات()
داغ کن - کلوب دات کام
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو